COVID-19 İş Sağlığı ve Güvenliği Acil Eylem Planı

Plan Hakkında

COVID-19 hastalığından korunmak adına alınacak önlemler işletme çalışanlarının, ailelerimizin ve yakın çevremizin, hizmet alan misafirlerimizin sağlıklı bir yaşam sürdürmesi ve sunduğumuz hizmetlerin devamlılığı açısından büyük önem taşımaktadır. COVID-19 Salgını ile mücadele kapsamında hazırlanan bu acil durum eylem planı; Gıda işletmelerinde hizmet sürekliliğinin sağlanması amacı ile yönlendirici bir taslak olması hedefi ile hazırlanmıştır.

Amaç

Bu plan, koronavirüs’de oluşabilecek risk ve etkileri en aza indirmek ve oluşabilecek iş gücü kayıpları durumunda işletme faaliyetlerine aksamadan devam edilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

  • Etkilenmeyi azaltmak için yapılacak hazırlıklar,
  • Personel planlamaları,
  • Bulaşmayı önleyici faaliyetler (KKD kullanımı, hijyen eğitimi, dezenfektan kullanımı vb.),
  • Yayılmayı önleyici faaliyetler (Karantina vb.),
  • Hastalık çıkma durumunda izolasyon ve sağlık kuruluşuna yönlendirme.

Koordinatör Görev ve Sorumlulukları

  • Faaliyet Planı hazırlama ekibi oluşturur, faaliyet planı hazırlanmasında ve uygulanmasında görev alacak ekip üyelerini belirler.
  • Kurum içi ve kurum dışı koordinasyonu sağlar.
  • Temin edilmesi planlanan sarf ve temizlik malzemelerinin planlanması ve temin edilmesini sağlar.
  • Gerekli tatbikatların planlanmasını ve gerçekleştirilmesini sağlar.
  • Faaliyet Planının başlatılmasını sağlar ve ekip üyelerini bilgilendirir.

Ekip Üyeleri Görev ve Sorumlulukları

  • Kurum faaliyet planı hazırlanmasına katkı sağlar. Faaliyet planının hazırlanmasında ve uygulanmasında görüşlerini bildirir.
  • Hazırlıklar için belirlenen diğer görevleri yerine getirir.
  • Gerekli tatbikatların yapılmasında görev alır.
  • Plan doğrultusunda enfeksiyon kontrolü için gerekli sarf malzeme ve KKD’lerin stok durumunu kontrol eder, hastalanma oranına göre teminini sağlar.
  • Enfeksiyon kontrolü için gerekli sarf malzeme ve KKD’lerin dağıtılması ve kullanılmasını sağlar.
  • Şüpheli vaka olması durumunda Plan doğrultusunda sorumluluk alanındaki personellerin izolasyon ve takibini yapar.

Organizasyonda Yer Alan Ekipler, Görev ve Sorumlulukları

Koordinatör ve ekip üyeleri isim, görev, yetki ve sorumlulukları yönetim tarafında belirlenecektir. Gerektiği durumlarda güncellenecektir.

Tanımlar

  • SARS-CoV: SARS-CoV-2, soğuk algınlığından şiddetli akut solunum sendromu (SARS) ve Ortadoğu solunum sendromu (MERS) gibi daha ciddi hastalıklara kadar uzanan hastalıklara neden olabilecek Corona virüsler olarak bilinen bir virüs ailesine aittir. SARS-CoV-2 virüsüne yakalanıp bu hastalığı geçirmeyebilirsiniz. Belirti-bulgu göstermeden atlatan çok kişi var.
  • Wuhan virüsü: Virüs ilk çıktığı an basında yer aldığı isimdir. 2019-ncov: "2019 novel coronavirus"tür. Wuhan virüsü'nün ilk ve geçici bilimsel ismidir.
  • SARS-CoV-2: Virüsün genetik dizilenmesi yapıldıktan sonra bu yeni Corona virüsün, SARS coronavirüsü ile %80 derecede benzediği ortaya çıktı. Bu sebeple ismi değiştirildi. Açılımı ise şu şekilde: Severe Acute Respiratory Syndrome CoronaVirus-2
  • Covid-19: Yeni coronavirüse bağlı hastalığın adıdır. Corona Virus Disease 2019 açılımına sahip olan, SARS-CoV-2 bulaştıktan sonra oluşan hastalığın ismidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 11 Şubat 2020'de bir açıklama yaparak, yeni Corona virüse bağlı hastalığın adını Covid-19 olarak duyurdu. Çin'de başlayan SARS CoV-2 enfeksiyonları, Türkiye ve dünyanın diğer bölgelerinde de doğrulanmış enfeksiyonlardır.
  • Pandemi: Dünyada birden fazla ülkede veya kıtada, çok geniş bir alanda yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara verilen genel isim.
  • Kuluçka Süresi: Canlının patojenik organizmaya, kimyasal maddeye ya da radyasyona maruz kalma ile belirgin belirtilerin ve bulguların ortaya çıkması arasında geçen süre.
  • Antiseptik: Canlı doku veya yüzeyi mikroplardan arındırmak için kullanılan kimyasal madde.
  • Antiviral: Virüs enfeksiyonlarına karşı kullanılan farmakolojik ajan.
  • Dezenfeksiyon: Cansız maddeler üzerinde bulunan hastalık yapıcı (patojen) mikroorganizmaların yok edilmesi.
  • Hijyen: Sağlıklı bir yaşam için yapılan faaliyetlerin ve alınan önlemlerin tümü.
  • İzolasyon: Enfekte hastalardan diğer hastalara, sağlıklı kişilere, sağlık personeline mikroorganizmaların bulaşının engellenmesi için alınan fiziksel önlemler. İzolasyon, bulaşıcı bir hastalığı olan hastaları, hasta olmayanlardan ayırır.
  • Karantina: Bulaşıcı bir hastalığa maruz kalan insanların hasta olup olmadıklarını görmek için hareketlerini ayırır ve kısıtlar. Temel fark, izolasyon; belirli bir hastalıktan enfekte olmuş kişinin, halkı güvende tutmak için halktan ayrılmasıdır. Karantinada belirli bir virüs veya hastalıkla temas ettiğine inanılan bir kişi, gerçekten virüs bulaşmış olup olmadığını görmek için korunan bir ortama yerleştirilir. Ülkemiz için yurt dışından gelen birisine uygulanması gereken şey, o kişiyi 14 gün boyunca karantina altına almaktır veya kişinin kendisine karantina uygulamasıdır. Ülkeler bu tip salgın ya da pandemilerle mücadele edebilmek için, izolasyon ve karantina merkezleri bulundurmak zorundadır. Bu merkezler birbirinden farklı özellikte farklı konumda olmalıdır.
  • Görev Amaç Temizlik: Bir deterjan çözeltisi ile ovarak ve yıkayarak ve suyla durulayarak kir ve kalıntıları gidermek için. Temizleme ile çoğu mikropları giderir ve kalan mikropları daha sonra kullanılan dezenfektan veya dezenfektanların etkilerine maruz bırakır.
  • Hassas Temizlik: Cansız yüzeylerdeki mikropları güvenli kabul edilen seviyelere indirmek.
  • Dezenfeksiyon: Herhangi bir cansız cisim üzerindeki çoğu mikropları (bakteri sporları hariç) yok etmek veya inaktive etmek. Not: “Mikroplar” terimi, bulaşıcı hastalıklara neden olabilecek bakteri, virüs, mantar ve küfleri içerir. Bakteriyel sporlar, yıllarca aşırı koşullarda hayatta kalmalarını sağlayan koruyucu bir kabuk oluşturan hareketsiz bakterilerdir. Sporlar, yaşamak ve üremek için koşulların elverişli olduğu bir konakçıya (bir kişi gibi) girdikten sonra yeniden aktifleşir.
  • Risk: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, zarar ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimali, belirsizliğin hedefler üzerindeki etkisi.
  • Risk Grupları:
    • 65 yaş ve üzerindeki personeller
    • Gebeler
    • Diyabet hastalığı dahil herhangi bir metabolik hastalığı olanlar
    • Astım dahil kronik solunum yolu hastalığı olanlar
    • Kronik kalp ve damar sistemi hastalığı olanlar
  • Risk Değerlendirmesi: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek potansiyel uygunsuzlukların belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve önleyici faaliyetlerin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaları.
  • İş Sürekliliği: İş sürekliliği, bir firmanın paydaşlarına sunmuş olduğu ürün ve hizmetlerin tamamının veya bir kısmının kesintiye uğramasına veya kabul edilemez düzeyde yavaşlamasına sebebiyet verecek bir olay karşısında süreçlerin kabul edilebilir bir düzeyde devamını ve en kısa sürede normale dönülmesini sağlamak amacıyla geliştirilen yöntemler bütünüdür.
  • HEPA (High Efficiency Particulate Air / Yüksek Etkili Hava Partikülü) Filtre: Yüksek verimli partikül emici ve yüksek verimli partikül yakalama olarak da bilinen yüksek verimli partikül hava, hava filtresinin bir verimlilik standardıdır. HEPA standardını karşılayan filtrelerin belirli verimlilik düzeylerini karşılaması gerekir.
  • KKD (Kişisel Koruyucu Donanım): Kişisel koruyucu donanım kısaltmasıdır. Kişisel koruyucu donanımlar kullanıcıları işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerine karşı koruyan ekipmanlara verilen isimdir. Bu ekipmanlar eldiven, baret, göz koruyucuları, koruyucu kıyafetler, koruyucu ayakkabı, kemer ve paraşüt kemerdir. Aynı zamanda solunum koruyucu cihazlarda kişisel koruyucu donanım olarak tanımlanmaktadır.

COVID-19 Acil Durum Eylem Planı Yönetim Süreci

  1. Önleme: İş Sağlığı ve Güvenliği açısından risk teşkil edebilecek durumları önlemek veya etkilerini azaltmak adına operasyonel tedbirlerin alınması.
  2. Hazırlık: İş Sağlığı ve Güvenliği açısından risk teşkil edebilecek durumları önlenmesi adına gerekli kaynakların ve süreçlerin düzenlenmesi.
  3. Müdahale ve Yenilenme: İş Sağlığı ve Güvenliği açısından risk teşkil edebilecek durumun meydana gelmesi halinde etkilerinin en aza indirilmesi ve yeniden hizmet koşullarının sağlanması.

Taslak Acil Durum Eylem Planı

  • İşletme sahibi tarafından işletme çalışanları ve işletme mekanının özel konumu bağlamında gözden geçirilerek gerekli düzenlemeler yapılmalı (Başlıklar altında işletme özelinde eklenmesi gerekli görülen maddeler için boşluklar bırakılmıştır.)
  • Acil Durum Eylem Planı hakkında personel bilgilendirmesi yapılmalı.
  • İlgili tüm basamaklar ve faaliyetlerde sorumlu personel tanımlamaları netleştirilmeli.
  • İhtiyaç duyulan maddeler için açıklama bölümünde detaylara yer verilmeli.
  • Acil Durum Eylem Planı tüm çalışanlar için kolay erişilebilir hale getirilmeli.
  • Acil Durum Eylem Planı hakkında yapılan personel bilgilendirmesi ve plan kapsamında tanımlı aralıklarla yapılması gereken iş ve görevler (çok kullanılan alanların düzenli temizliği gibi) imzalı takip çizelgeleri ile dokümante edilmeli.
  • Acil Durum Eylem Planı ve İmza Çizelgeleri, işletmenin İş Sağlığı ve Güvenliği dosyasında arşivlenmelidir.

Salgının ülkemizdeki mevcut durumu daimî olarak güvenilir kaynaklardan takip edilerek Covid-19 ile mücadele iş sağlığı ve güvenliği eylem planında gerekli güncellemeler yapılmalı ve yukarıda tanımlanan faaliyetler her güncellemede takip edilmelidir.

Kriz Ekibinin Kurulması ve Görevleri

Covid-19 Kriz Ekibi, küresel salgın dönemi ve sonrası süreci yönetecek ve üst yönetime bilgi akışını sağlayacak ekiptir. Covid-19 Kriz Ekibi üyeleri işletmede bu süreçle ilgili aksiyonların takibinden sorumlu tüm ilgili kişileri içermelidir.

Koronavirüs (COVID-19) salgınına karşı işletmelerde etkin mücadele için aşağıdaki başlıkların uygulanması büyük taşışmaktadır. Bu önlemler; iş sağlığı ve güvenliği kurulunun bulunduğu işyerlerinde kurul tarafından, diğer işyerlerinde ise; işveren veya vekili koordinesinde, bulunması halinde işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli ile çalışan temsilcisi ve mümkünse ilk yardım eğitimi almış veya tecrübesi olan personelden oluşan ekip tarafından yürütülür.

  • Kriz Ekibi; alınacak tedbirlerle ilgili çalışmaları yürütecek,
  • İşletmedeki hijyen ve temizlik konularında gerekli çalışmaları yürütecek,
  • Kurum içi ve kurum dışı iletişimi koordine edecek,
  • Acil durum planını güncel tutacaktır.

Şüpheli vakalarda izolasyon ve karantina prosedürünün oluşturulması için ALO 184 Koronavirüs Danışma Hattı ve Sağlık Bakanlığına bağlı en yakın hastane ile iletişime geçilmesini sağlayacaktır.

Kurul ya da hazırlık ekibi; resmi makamların tavsiye kararlarını ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan bilgilendirmeleri takip etmekle ve gereğini yapmakla yükümlüdür.

İşletmelerde Koronavirüs (COVID-19)’e Karşı Alınması Gereken Önlemler

İşletmelerde Covid-19 Küresel Salgınını Yönetimi İçin;

  • “Covid-19 Kriz Ekibi” oluşturulmalı ve ekipte üyelerin yedekleri olmalı,
  • Kriz ekibinin yöneticisi, iletişim sorumlusu ve sözcüsü belirlenmeli,
  • Kriz ekibinde ilgili sorumluların yanı sıra; üst yönetim temsilcisi, işyeri hekimi, işletme İSG uzmanı ve hukuk danışmanı ve/veya avukat yer almalı,
  • İşletme kriz ekibinin görev, yetki ve sorumlulukları tanımlanmalı,
  • Kriz ekibinin toplantı sıklığı, ekip çalışma ve toplanma yöntemleri belirlenmeli ve kriz ekibinin toplantılarını uzaktan bağlantı (Skype, zoom vb.) uygulamaları üzerinden yapabilmesi ve evden çalışabilmesi için gerekli altyapı sağlanmalı,
  • Dışarıdan alınan hizmetlerin sürekliliğini gözden geçirmeli, kriz süresince paydaşlar ile iletişim halinde olmalı ve gerekli noktalarda katılımları sağlanmalı,
  • Raporlama ve takip süreci tanımlanmalıdır.
  • İşletmeler, kriz dönemini iki aşamalı değerlendirmelidir.
  1. Aşama; işletmede vaka görülmemesi durumundaki uygulamalar,
  2. Aşama; işletmede şüpheli veya konfirme vaka olması durumunda yapılacak aksiyonların planlanmasıdır.

Kriz İletişim Planı

Covid-19 Kriz ekibi, salgın döneminde iletişimi etkin sağlamak amacıyla iç ve dış iletişim sürecini tanımlamalıdır.

  • Salgın hastalıklarda krizi meydana getiren durum ve kaynağı hakkında uzmanlardan bilgi alınır.
  • Kriz ve etkileri konusunda komiteye bilgi akışı sağlanır. Komite bu bilgileri inceleyerek gerekli önlem ve düzenlemelerin yapılmasını koordine eder.
  • Daha önce herhangi bir salgın hastalık ile karşılaşılıp karşılaşılmadığı, karşılaşılmış ise ne gibi önlemler alındığı ve sonuçları araştırılmalıdır.
  • POSI prosedürlerinin uygulanması sağlanmalıdır. (POSI Prosedürleri yok ise oluşturulmalıdır.)
  • Kriz, işletme bünyesinde ve çalışanlar üzerinde potansiyel etkileri araştırılmalıdır.
  • Resmi kurumlar ile iletişim üst seviyede tutulmalıdır.
  • Misafirler, çalışanlar, ziyaretçiler, acenteler ve tedarikçiler bilgilendirilmelidir. Bu bilgilendirme açık, net ve anlaşılabilir olmalıdır.
  • İletişim planı oluştururken, Kriz Ekibi, iletişimde kullanılan bilginin hijyen ve sanitasyon yönetim sisteminden üretilen bilgi ile uyumlu ve güvenilir olduğunu güvence altına almalıdır.
  • İşletmeler, hijyen ve sanitasyon yönetim sistemi ile ilgili iletişimlere cevap verebilmelidir.

Risk Analizi

Risklerin Tanımlanması

İşletmeler, Covid-19 küresel salgınından sonra potansiyel bulaşıcı hastalıklar ve bunların yayılma yöntemleri ile ilgili riskleri göz önünde bulundurmak ve gerekli kontrol önlemlerini almak durumundadırlar. İşletmede mevcut süreç risk analizleri ve İSG risk analizleri gözden geçirilmelidir. Covid-19 küresel salgınına ait riskler tüm boyutları ile ele alınarak tanımlanmalı, işletmenin alabileceği önlemler doğrultusunda risk puanlandırmaları ve aksiyon planları yapılmalıdır.

Risk belirleme seçenekleri; riskten kaçınma, kabullenebilir risk, risk kaynağının yok edilmesi, riskin gerçekleşmesi ve sonuçları ile ilgili tesisin; finansal, yönetsel, operasyonel, coğrafi, biyolojik, prestij, tedarik zinciri ve bunun gibi başlıkları içermelidir. Risk analiz metodolojisi alışılagelen matris sistemi kullanılarak yapılabilir.

Aksiyon Planlarının Oluşturulması

Covid-19 kapsamında tanımlanan riskler için gerekli, uygulanabilir ve gerçekçi önlemler planlamalı, bu aksiyonlar öncelik sırasına göre değerlendirilmeli, her görevi yerine getirmekle yükümlü kişi ve ekipler, bu görevlerin ne zaman tamamlanacağı (son teslim tarihleri ve aşamaları), görevleri tamamlamak için gerekli kaynaklar ve ilerlemeyi değerlendirmek için alınması gereken önlemler belirlenmelidir.

Fırsatların İncelenmesi

Covid-19 riskleri tanımlanırken işletmeye fırsat yaratabilecek noktalarda göz önünde bulundurularak listelenmelidir. Fırsatlar, önerinin hayata geçirilmesinin zorluk veya kolaylık derecesine, işletmeye kazanım öngörüsüne ve önerinin hayata geçirilmesi ile şirketin yaşayabileceği risklerin derecesine göre gruplandırılarak değerlendirilmelidir.

İş Sürekliliği

İş sürekliliği, kesintiye neden olan ihlal (doğal afet, yangın, salgın vb.) olayları ortaya çıktığında, söz konusu ihlal olayına karşı korunmak, ihlal olayının tekrar meydana gelme olasılığını azaltmak, ihlal olayına karşı hazırlıklı olmak ve ihlal olayında gerekli kurtarma işlemini yapmak üzere yazılı dokümanlar (iş sürekliliği planı) ile planlamak, kurmak, gerçekleştirmek, işletmek, izlemek, gözden geçirmek, sürdürmek ve sürekli olarak iyileştirmek amacıyla yapılır.