Legionella Talimatı
1. Amaç
Lejyonella mücadelesinde belirli bir program oluşturmak ve bu programın standart olarak uygulanmasını sağlayarak lejyonella riskini önlemektir.
2. Kapsam
Teknik servis, housekeeping
3. Sorumluluk
Teknik servis elemanları, otel işleri ile ilgili çalışanlar (Housekeeping personeli), bahçeden sorumlu personel, hamam ve sauna çalışanları, konu ile ilgili diğer personel
4. Uygulama
- Teknik servis elemanları, otel işleri ile ilgili çalışanlar (Housekeeping personeli), bahçeden sorumlu personel, hamam ve sauna çalışanları, konu ile ilgili diğer personel legionella bakterisi ile bilgilendirme eğitimi almalıdır.
- Otel sorumlusu ve bölüm sorumluları tayin edilmelidir.
- Teknik servis, housekeeping, bahçe ile ilgili uygulamadan ve takibinden sorumlu kişiler belirlenmelidir.
- Bakım – mekanik temizlik: Otelin sezon süresine ve şartlarına uygun olarak belirlenen zamanlarda, sistemin bakım ve temizliği, anlaşmalı firma tarafından belirtilen şartnameler doğrultusunda yapılmalı ve kontrol edilmelidir.
- Tüm işlemleri ayrıntılarıyla kayıtlara geçirmeli, firma ve otel yetkilileri tarafından imzalanmalıdır.
- Sistemin korunması: Sistem kullanıma açıldıktan sonra dezenfeksiyon düzenli ve sürekli uygulanmalıdır.
- Isıtma ve soğutma suları, kireç ve korozyon inhibitörleri ile şartlandırılmalıdır.
- Isı ile ilgili talimatlara uyulmalıdır.
- Takip: Bakteriyolojik, fizyolojik, kimyasal analizleri düzenli yapılmalıdır.
- Periyodik aralıklarla Legionella su kültürü yapılması gerekmektedir. Dezenfeksiyonun etkinliği araştırılmalıdır. Sorumlu personelin indirekt denetimi (kullanılan ürünlerin uygun şekilde kullanımı, ısı takibi, kesinti sonrası uygulamalar gibi diğer önlemlerin denetlenmesi)
Eklenmesi Gerekenler
- Sorumlu personelin aldığı eğitimler, eğitim katılım formları
- Bakım için çalışılan firmaların bilgileri, yapılan anlaşmalar
- Temizlik ve dezenfeksiyon konusunda çalışılan profesyonel firmanın bilgileri, yapılan anlaşmalar (su yumuşatma tankı, boyler kazan, soğutma kulesi, su deposu...)
- Kullanılan kimyasalların Sağlık Bakanlığı izinleri, kullanım talimatları, kimyasal ürün güvenlik bilgi formları
- Periyodik olarak analiz yaptırılan firmanın izin belgeleri
- Yapılan analizlerin sonuçları
Lejyonellanın Önlenmesi İçin Uygulanması Gerekenler
- Odalar
- Sıcak Su Tankı (Boyler)
- Soğuk Su Tankı (Su Deposu)
- Soğutma Kulesi
- Fancoil ve Split Klimalar
- Su Yumuşatma Tankı
- Jakuzİ
- Yüzme Havuzu
- Süs Havuzu
- Türk Hamamı
- Bahçe Sulama, Fiskiyeler
- Buz Makinası
1. Odalar
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Duş ve musluklardan su | 5 dakika akıtılmalıdır. | Boş kaldığı her gün |
| Musluklardan akan sıcak su | 1 dakika içinde 50°C olmalıdır. Termometreler düzenli kalibre edilmelidir. Değerler çizelgelere işlenmelidir. | Her gün |
| Soğuk su | 1-2 dakika içinde 20°C derecenin altında olmalıdır. Sıcaklık kontrolleri termometrelerle yapılmalıdır. Termometreler düzenli kalibre edilmelidir. Değerler çizelgelere işlenmelidir. | Her gün |
| Serbest klor kontrolü | Olması gereken klor seviyesi 0,3-0,5 ppm | Her gün |
| Musluk, duş başlıkları, armatürler, lavabo ve küvet giderleri dezenfeksiyonu | Housekeeping temizlik çizelgelerine mutlaka eklenmelidir. | Her hafta |
| Musluk ve duş başlıklarının kireçten arındırılması | Sök, temizle başlıkta ve hortumdaki kırış tabakasını yok et. Perlatörler, duş spiralleri, iç aparatları komple çıkartılıp kireç sökücü solüsyonda bekletilmelidir. Kireç çözme işleminden sonra mümkünse bulaşık makinasında yıkanmalıdır. | Her ay |
Duş Başlığı ve Armatür Temizlik Talimatı
- Amaç: Duş başlığı ve armatür temizliğinin doğru yapılmasını sağlamaktır.
- Kapsam: Otelde bulunan bütün duş başlıkları ve armatürleri kapsar.
- Tanımlar:
- Sorumlular: Teknik Sorumlu, Housekeeping personeli
- Uygulama:
- Duş başlıklı ve armatür içindeki pislik tutucu filtreler sökülmelidir.
- Sökülen yüzeyler üzerinde, aşırı deformasyon mevcut ise bu ekipman değiştirilmelidir.
- Ekipmanlar değiştirilmeyecek ise, sökülen parçalar, kireç çözücüde temizlenip, 80 derecede sıcak suda bekletilmelidir. (Bulaşık makinasında ısıl işleme tabi tutulabilir.)
Sıcak Su Tankı (Boyler)
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Boyler | Sıcak su tankı çıkışı min 60 °C olmalıdır. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. | Her gün |
| Tanka dönüş suyu sıcaklığı | Min 50 °C olmalıdır. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. | Her gün |
| Kazan gözleme musluğundan akan suyun sıcaklığı | Bir dakikada 50°C’ye çıkıp çıkmadığı kontrol edilmelidir. | Her gün |
| Boylerlerin blöflemesi | Yapılmalıdır. | Her gün |
| Tankın temizliği (tortu ve kireçten arındırma, dezenfeksiyon) | Profesyonel bir firmadan yardım alınmıyorsa, talimata uygun temizlenmelidir. | 3 ayda bir |
| Bakım, tadilat sonrası sistemin yeniden kullanımı | Suyun sıcaklığı en az 1 gün süre ile 70 °C’de tutulmalıdır. Tüm sıcak su musluklarından 5 dakika su akıtılmalıdır. | Gerektiğinde |
| Termal dezenfeksiyon | Kazan ya da ısıtma suyu dahil tüm su sistemini 60°C ısıtabilecek şekilde bir saat çalıştırılmalı, tüm musluklar açılarak her bir musluktan en az 5 dakika suyun 60°C sıcaklıkta akması sağlanılmalıdır. Ölü noktalar ve sistem bitim noktaları için izlenebilir ısıtma uygulanmalıdır. | Gerektiğinde |
Buhar Kazanlarında Blöf Sistemi
Kazan suyunda buhar üretilip takviye suya verilmesi ile istenmeyen birikim ve yoğunluk artışı ortaya çıkar. Bunu ve bundan doğabilecek zararları önlemek amacıyla kazan suyunun belli bir miktarını boşaltma işlemine blöf denir.
Kazan blöf edilmesi için buhar istihsalinin en düşük olduğu saatler tercih edilmelidir. Günlük periyodik çalışma saatleri içerisinde devreye alınan kazanlarda buhar istihsalinin en düşük olduğu işletmeye giriş ve çıkışında basıncının 2.0 - 2.5 Bar (Atü) sağlandığı ortamda kazanı seviye şişelerinden kontrol ederek 10.0 - 12.0 mm alçalıncaya kadar suyunun boşaltılması en sağlıklı blöf uygulamasıdır.
Kazanlarda blöf uygulaması yapılırken kazanlarda bir blöf ve bir glop valf kombine olarak kullanılmakta ise evvela blöf valf (çabuk açılan ve kapanan valf) açılmalı sonra glop valf (sürgülü vana) ile blöf yapılmalıdır.
İyi bir blöf rejimi uygulaması ile şu sakıncaların önüne geçilebilir:
- Kazanda blöf suyu ile atılabilecek çamur pişip, kışırlaşmadan atılabilir.
- Kazan suyunun iletkenliği ve yoğunluğu kontrol edilebilir.
- Isı transfer yüzeylerinde kışır teşekkülü ve korozyon oluşmaması sağlanmış olur.
- Köpürme ve kabarmanın önüne geçilerek sisteme su ve katı taneciklerin taşınması önlenir.
- Kazan suyunun yüzey gerilimi düşürülerek buhar verimi arttırılır.
- Kışır ve korozyon önlenerek kazanın ömrü uzar.
- Blöf suyu ısısından besi suyu ısıtmak v.s. işlemlerden yararlanılarak ısı kaybı önlenir.
- Kazan suyunun yoğunluğundaki artış kaynama noktasını yükselterek ısı kaybına sebep olur.
Boyler Kazan Temizlik Talimatı
- Amaç: Boyler kazanları temizliğinin doğru yapılmasını sağlamaktır.
- Kapsam: Otelde bulunan bütün boyler kazanları kapsar.
- Tanımlar:
- Sorumlular: Teknik Sorumlu
- Uygulama:
- Koruyucu kıyafet, gaz maskesi, eldiven, çizme giymeden uygulamaya başlamayın!
- Sıcak su tankları içinde mevcut su, öncelikle boşaltılarak tortu ve pislikler uzaklaştırılır.
- Fırça ve su ile mekanik temizliği yapılır.
- Tankın içi su ile durulanır.
- Boya gerekiyorsa boyanması sağlanır.
- Boylerlerin içinin boyanması gerekiyorsa profesyonel yardım istenir. Kendiniz yapacaksanız gerekli önlemleri almayı unutmayın.
- Temizlik ve boya işleri bittikten sonra tankın kapağı kapatılır, havası alınarak su doldurulur.
- Soğuk su giriş, sıcak su giriş sirkülasyon ve sıcak su çıkış vanaları kapatılır, kazan sirkülasyonu açılır ve boylerlerin iç ısısı 70 dereceye çıkarılır.
- Bu seviyede 1 gün boyunca tutulur, bu aşamada sıcak su verilmez.
Kazan temizliğinde profesyonel yardım almak en sağlıklı uygulamadır.
Soğuk Su Tankı (Su Deposu)
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Su deposu | Tankın suyun sıcaklığı 20 °C’nin altında olmalıdır. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. | Her gün |
| Serbest klor düzeyi ölçümü | Olması gereken klor seviyesi: min 0,5 ppm. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. | Her gün |
| Klor dozaj pompalarının kontrolü | Her gün | |
| Su depolarının, borularının ve izolasyonlarının kontrolü | Kapaktan vana açıp kapatırken içine pislik gitmediği kontrol edilmelidir. | Her ay |
| Tankın temizliği (tortu ve kireçten arındırma, dezenfeksiyon) | Profesyonel bir firmadan yardım alınmıyorsa, talimata uygun temizlenmelidir. | Yılda 2 defa |
Soğuk Su Tankı Temizlik Talimatı
- Amaç: Soğuk su tanklarının temizliğinin doğru yapılmasını sağlamaktır.
- Kapsam: Otelde bulunan bütün soğuk su tanklarını kapsar.
- Tanımlar:
- Sorumlular: Teknik Sorumlu
- Uygulama:
- Koruyucu kıyafet, gaz maskesi, eldiven, çizme giymeden uygulamaya başlamayın!
- Su ve fırça ile mekanik temizliği yapın.
- Kaba kirleri depodan uzaklaştırın.
- 20 lt su içerisine 0,5 lt havuz kloru döküp, bu karışımı yumuşak uçlu bir fırça ile deponun duvar, taban bütün yüzeylerine sürün.
- Klorun etki etmesi için 1 saat bekleyin.
- Daha sonra bol su ile durulayıp depodan çıkın.
- Depoya su doldurmaya başlayın, bu esnada her 1 m³ su için 25 gr havuz klorunu deponun içine dökün.
- Depoda asit kullanıldıysa, klor asla kullanmayın.
Depo temizliğinde profesyonel yardım almak en sağlıklı uygulamadır.
Soğutma Kulesi ve Evaporatif Kondenserler
Soğutma kuleleri açık ve kapalı devreli olarak ikiye ayrılabilir.
Kapalı devre soğutma kulesi: Soğutulmak istenen proses akışkanı (chiller devresinde dolaşan su) hava ile doğrudan temasta değildir. Su boruların içindedir. Boru dışında boruları ıslatan ve hava ile temasta olan sekonder devre suyu, açık devreli soğutma kulelerine göre çok daha az miktardadır. Sekonder devrede dış borulama genellikle yoktur. Su tamamen cihaz içinde sirküle eder.
Açık devre soğutma kulesi: Bakterilerin çoğalması için en uygun ortamlardan biridir. Kule tabanında, haznedeki su pompa ile kondensere basılır. Su kondensörden geçerken, soğutucu akışkan üzerindeki ısıyı alır ve tekrar soğutma kulesi üst noktasından kule tabanına doğru akar. Akış esnasında su kule tabanına doğru damla tutucular arasından yavaşça akarken kule üzerindeki fan da damla tutuculardan yukarıya doğru sağladığı hava geçişleri ile suyu buharlaştırarak soğutur. Bu proses esnasında, aerosol olarak dökülen su, ters akımla hava ile ortama püskürtülmektedir.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Soğutma Kulesi | Temizlik ve dezenfeksiyon çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. Soğutma kulelerini/evaporatif kondenserleri, besleme tankını ve tüm sistemleri tüm ıslatılmış yüzeyler dahil temizleme ve dezenfeksiyon yapılmalıdır. Kireç kazıma da gereklidir. Kule malzemesi temizlenmiş ve kışır kireçten arındırılmış olmalıdır. Temizlik işlemi için profesyonel yardım alınmalıdır. | 6 ayda bir |
| Rutin işletme bakımı | Merkez kontrol fonksiyonu, iletkenlik sensörü kalibrasyonu, blöf fonksiyonu, su dağıtım sistemlerinin düzeni, sprey/oluk durumu, eliminatörler, kule malzemesi, tank, immersion (batırılmış) ısıtıcılar, fanlar ve ses azaltıcıların kontrolü | Aylık ya da 3 ayda bir (riske göre) |
Fancoil ve Split Klimalar
Fancoillerdeki yoğuşma tavalarında bulunan, drenajdaki sorunlardan kaynaklanan su birikintileri, solunum yoluyla bulaşan her türlü mikroorganizma için risk teşkil eder. Bu sistem mutlaka periyodik aralıklarla temizlenmeli ve biyolojik tıkanmayı önlemek amacıyla, uzun etkili-yavaş salınımlı bir biyosit ile dezenfekte edilmelidir.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Fancoil | Temizlik ve dezenfeksiyon çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. | 6 ayda bir |
| Tablet (nonoxidising bir biocid) | 6 ayda bir |
Su Yumuşatma Tankı
Suyun yumuşak olması lejyoner hastalığının önlenmesi için alınacak önlemlerden biridir.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Su Yumuşatma Tankı | Tuz tankları boşaltılıp, mekanik temizliği yapılmalıdır. | Her ay (gerektiğinde) |
| Temizlik ve dezenfeksiyon çizelgeleri | Düzenli tutulmalıdır. Su yumuşatma tanklarının gövde içi ve reçine temizliği için profesyonel yardım alınması gerekir. | Üreticinin önerdiği zamanda |
Jakuzİ ve Sıcak Su Havuzu
Tedavi amaçlı kullanılabilen bu tür havuzlarda; su püskürtme olarak havuz içerisine verdiği için risk teşkil etmektedir. Havuzlar sürekli dezenfeksiyonla (klor) şartlandırılmalıdır.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Jakuzİ | Serbest klor, pH ve sıcaklık ölçümü yapılmalıdır. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. Olması gereken klor düzeyi: Olması gereken pH: 7,2-7,6 pH 7.2’den düşük ise hızlı kloramin oluşumundan dolayı göz yanması olabilir, hızlı klor kaybı olur. pH 7.6’dan fazla ise dezenfeksiyon etkisinde azalma, göz yanması, cilt kuruması, puslu su ve kireç kışır oluşumu olur. Olması gereken max. sıcaklık 40°C, ideal: 35-37 °C Sıcaklık çok düşük ise kullanıcıların hoşuna gitmez. Sıcaklık çok yüksek ise klor kullanımı artar, kullanıcılar rahatsız olur, buharlaşma artar, kireç oluşum potansiyeli artar. | |
| Filtre ve kum filtrelerinin geri yıkanması | Günde 3 defa | |
| Bütün sistemin dezenfeksiyonu | Her hafta |
Yüzme Havuzu
Havuz bakım talimatları kimyasal tedarikçi firmanın ürünleri doğrultusunda hazırlanmalıdır. Ortaya çıkabilecek havuz problemleri ile ilgili düzeltici uygulama planları oluşturulmalıdır.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Yüzme Havuzu | Serbest klor, pH ve sıcaklık ölçümü yapılmalıdır. Çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. Olması gereken klor düzeyi: (Kapalı havuzlara oranla, açık havuzlarda buharlaşma daha çok olduğundan klor seviyeleri gün içinde daha fazla değişmektedir.) Olması gereken pH Olması gereken sıcaklık | |
| Filtre ve kum filtrelerinin geri yıkanması | Günde 3 defa | |
| Dozaj pompalarının kontrolü | Her gün | |
| Filtre kumu temizliği ve dezenfeksiyon | 6 ayda bir | |
| Taşma depoları temizliği ve dezenfeksiyon | 6 ayda bir |
Süs Havuzu ve Çeşmeler, Fiskiyeler
Ortalama yayılan su zerreciklerinin özellikle 5 mikron ve altındaki büyüklükte olanları risk teşkil etmektedir. Bu havuzlarda da, yüzme havuzlarındaki gibi sürekli bir sirkülasyon ve dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Süs Havuzu, Çeşme, Fiskiyeler | Temizlik ve dezenfeksiyon çizelgeleri düzenli tutulmalıdır. Havuzları, sprey başlarını ve besleme tanklarını temizleyin ve gerekli ise kışır tabakasını giderin. | Sistemin durumuna göre |
Türk Hamamı
| Kontrol Noktası | Uygulama | Uygulama Sıklığı |
|---|---|---|
| Türk Hamamı | Bütün yüzeylerin temizliği ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır. | Her gün |
| Hamam bölümünde bulunan musluklardan ve duşlardan su akıtma işlemi | 5 dakika | Kullanılmayan zamanlarda |
| Kurnaların içinde su bırakılmamalıdır. Kontrolü yapılmalıdır. | Her gün, gün sonunda | |
| Musluk, duş başlıkları, armatürler, lavabo ve küvet giderleri dezenfeksiyonu | Housekeeping temizlik çizelgelerine mutlaka eklenmelidir. | Haftalık |
| Musluk ve duş başlıklarının kireçten arındırılması | Sök, temizle başlıkta ve hortumdaki kırış tabakasını yok et. Perlatörler, duş spiralleri, iç aparatları komple çıkartılıp kireç sökücü solüsyonda bekletilmelidir. Kireç çözme işleminden sonra mümkünse bulaşık makinasında yıkanmalıdır. | Her ay |
Hamam Temizlik Talimatı
- Amaç: Hamam temizliğinin doğru yapılmasını sağlamaktır.
- Kapsam: Otelde bulunan Türk hamamını kapsar.
- Tanımlar:
- Sorumlular: Housekeeping Bölümü yönetici ve çalışanları
- Uygulama:
- Giderlerin kapakları kaldırılır.
- Bütün yüzeylerin, giderler, gider kapakları, kurnalar dahil olmak üzere fırça ve deterjan ile mekanik temizliği yapılır. Deterjan bol su ile durulanır.
- 20 lt su içerisine 1 lt havuz kloru dökülür, bu karışım yumuşak uçlu bir fırça ile giderler ve kurnalar dahil olmak üzere hamamın bütün yüzeylerine sürülür.