Kurum: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Kabul Tarihi: 04.02.2011
Resmî Gazete Tarihi: 04.02.2011
Resmî Gazete No: 27836

BİRİNCİ BÖLÜM: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, şap hastalığına karşı hazırlıklı olmak, hastalıktan korunmak ve hastalıkla mücadele etmek için alınması gereken tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 - (1) Bu Yönetmelik; virüsün tipi ne olursa olsun şap hastalığı salgını durumunda uygulanacak asgari kontrol önlemleri ile şap hastalığı konusunda çiftçilerin bilinç düzeylerinin, yetkili birimlerin ve tarım sektörünün hazırlık durumunun artırılmasını amaçlayan belirli koruyucu önlemleri kapsar.

Dayanak

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 4 üncü maddesine dayanılarak ve şap hastalığının kontrolüne ilişkin 2003/85/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 - (1) Bu Yönetmelikte geçen;

  • a) Acil aşılama: 49 uncu maddeye uygun olarak yapılan aşılamayı,
  • b) Acil kesim: Hayvan refahı gerekçeleri için kesim de dahil, acil durumlarda epidemiyolojik veriler, klinik tanı veya laboratuvar test sonuçlarına dayanarak şap virüsü ile enfekte veya kontamine olmadığı farz edilen hayvanların kan akıtmak suretiyle kesimi,
  • c) Bakan: Tarım ve Köyişleri Bakanını,
  • ç) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
  • d) Baskılayıcı aşılama: Bir işletme veya bir alanda dolaşan şap virüsü miktarının ve virüsün bu yerlerin çevresinin dışına yayılma riskinin azaltılmasına acil ihtiyaç duyulan durumlarda uygulanan ve aşılama sonrasında hayvanların imha edileceği işletme veya alanlarda, itlaf politikası ile birlikte yürütülen acil aşılamayı,
  • e) Birincil salgın: Aynı bölgede daha önce görülmüş ilk salgın ile epidemiyolojik bağlantısı olmayan ya da ülkenin başka bir bölgesinde ilk olarak ortaya çıkan salgını,
  • f) Bölge: Ülkenin en az 2000 km² alana sahip ve yetkili birimin denetimine tabi ve içerisinde en az bir ilin bulunduğu bir bölümü,
  • g) Bölgeselleşme: Bu Yönetmelik kısıtlamalarının uygulanmadığı ari bölgelere, şap hastalığının bulaşmasını engellemek amacıyla, 44 üncü maddeye uygun olarak oluşturulan kısıtlanmış bölgenin sınırlarının çizilmesi,
  • ğ) Duyarlı türlerden olan hayvan: Çift tırnaklılar takımının geviş getirenler, domuzumsular ve topuk tabanlılardan deve, lama alt takımında olan evcil ve yaban hayvanları; özel önlemler için, özellikle 17 nci madde ile 66 ncı maddenin ikinci fıkrasının uygulanmasında yer alan, kemiriciler veya hortumlular takımında yer alan şap hastalığına duyarlı hayvanları,
  • h) Hayvan sahibi: Duyarlı türlerden olan bir hayvanın sahibi veya mali karşılığı ödenerek veya ödenmeden hayvanın bakımı ile görevlendirilen doğal veya yasal kişileri,
  • ı) HTST (Yüksek Sıcaklık Kısa Zaman): Sütün en az onbeş saniye süre ile 72 °C'de kısa süreli yüksek sıcaklıkta pastörizasyonu veya alkali fosfataz testine negatif reaksiyon verilmesini sağlayan eşdeğer bir pastörizasyon etkisini,
  • i) İşleme tabi tutma: Şap virüsünün yayılması riskini önlemeye yönelik olarak bu Yönetmeliğe bağlı Ek-6, Ek-7 ve Ek-8'de yer alan uygulayıcı mevzuat ile ortaya konan yüksek riskli materyalin işlenmesi yöntemlerinden birini,
  • j) İşletme:
    1. Ülke sınırları içerisinde yerleşik ve duyarlı türlerden olan hayvanların; sirkler de dahil olmak üzere geçici veya devamlı olarak beslendiği veya barındırıldığı herhangi bir tarımsal tesis veya diğer tesisleri,
    2. Ancak 12 nci madde dahilinde, bu tanım; 66 ncı maddenin ikinci fıkrasında yer alanları da kapsayan duyarlı türden hayvanlar daimi veya geçici olarak barındırılmıyorlarsa, insanların yaşama alanlarını, kesimevleri, nakil araçları, sınır kontrol noktaları veya duyarlı türden hayvanların barındırıldığı veya avlanabildiği 12 nci maddede öngörülen önlemlerin uygulanmasını engellemeyecek büyüklükteki çevresi çitle kapalı alanları kapsamaz,
  • k) İzin: Yetkili birimler tarafından verilen ve ilgili mevzuat uyarınca, ülkenin ileri denetimleri için nüshalarının saklanmasının gerekli olduğu yazılı izini,
  • l) Koruyucu aşılama: Belirlenmiş bir alanda duyarlı türlerden olan ve aşılandıktan sonra canlı kalması istenen hayvanları, şap virüsünün hava ile veya diğer şekillerde yayılmasına karşı korumak için o alandaki işletmelerde yürütülen acil aşılamayı,
  • m) Kuluçka dönemi: Bu Yönetmelik amaçları uyarınca, büyükbaş hayvanlar ve domuzlar için ondört gün, koyun, keçi ve diğer duyarlı hayvan türleri için yirmibir günü içeren, enfeksiyon ile klinik semptomların oluşması arasında geçen zamanı,
  • n) Müdürlük: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Şap Enstitüsü Müdürlüğünü,
  • o) İtlaf: Hayvanların ölümüne neden olan herhangi bir işlemi,
  • ö) Resmi veteriner hekim: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görevli veteriner hekimi,
  • p) Sürü: Epidemiyolojik birim olarak bir işletmede bulundurulan bir hayvan ya da hayvan grubunu; eğer bir işletmede birden fazla sürü bulunuyorsa, aynı sağlık statüsüne sahip her bir ayrı sürüyü,
  • r) Şap hastalığı salgını: Ek-1'de belirlenen kriterlerden birini veya daha fazlasını karşılayan duyarlı hayvan türlerinin barındırıldığı işletmeyi,
  • s) Şap hastalığı vakası veya şap hastalığı ile enfekte olmuş hayvan: Ek-1'deki tanımlamalar dikkate alınarak; şap hastalığı ile tutarlı klinik semptomlara veya post-mortem (ölümden sonra) lezyonlara bağlı olarak ya da Ek-11 uyarınca yürütülen laboratuvar testlerinin neticesinde resmi olarak şap hastalığının teşhis edildiği herhangi bir duyarlı türden olan hayvan veya ondan elde edilen karkası,
  • ş) Şüpheli enfekte hayvan: Şap hastalığına benzer klinik semptomları veya post-mortem (ölümden sonra) lezyonları gösteren, laboratuvar testlerine verilen reaksiyonlar nedeniyle şap hastalığından şüphelenilmesi makul olan duyarlı türden hayvanı,
  • t) Şüpheli kontamine hayvan: Toplanan epidemiyolojik bilgilere göre, doğrudan veya dolaylı olarak şap virüsüne maruz kalmış duyarlı türden olan hayvanı,
  • u) UHT (Ultra Yüksek Sıcaklık): Süte en az bir saniye süre ile 132 °C' de yüksek sıcaklık uygulamasını,
  • ü) Yaban hayvanı: 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde tanımlanan işletmelerin veya 17 ve 18 inci maddelerde yer alan tesislerin dışında yaşayan duyarlı türden olan bir hayvanı,
  • v) Yaban hayvanlarında birincil şap hastalığı vakası: 66 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına uygun önlemlerin olmadığı bir alandaki yaban hayvanda tespit edilen herhangi bir şap hastalığı vakasını,
  • y) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilen ve resmi bir veteriner hekimin yetki ve sorumluluğu altında çalışan veteriner hekimi,
  • z) Yetkili birim: Bakanlık il ve ilçe müdürlüğünü ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM: Şap Hastalığı Salgınının Bildirimi, Önlemler ve Kontrolü

Şap hastalığının bildirimi

Madde 5 - (1) Ülkede;

  • a) Şap hastalığının bildirimi zorunludur.
  • b) Hayvanlarla ilgilenen, nakil esnasında hayvana eşlik eden veya hayvanlara bakan herhangi biri veya hayvan sahibi, yetkili birimine veya resmi veteriner hekimine gecikmeksizin, şap hastalığının mevcut olduğunu veya şap hastalığı şüphesini bildirmek ve şap hastalığı ile enfekte olan veya enfekte olduğundan şüphelenilen hayvanları, şap hastalığı virüsü ile enfekte olma veya bulaşma riski altında olan duyarlı türlerden olan diğer hayvanlardan uzak olan yerlerde tutmakla yükümlüdür.
  • c) Yetkilendirilmiş veteriner hekimler, veteriner hekimler, veteriner laboratuvarları veya diğer resmi veya özel laboratuvarların üst düzey yetkilileri ile duyarlı türlere ait hayvanlar veya bu gibi hayvanlardan elde edilen ürünler ile mesleki nedenlerden dolayı ilişkisi olan herhangi biri, bu Yönetmelik çerçevesinde resmi müdahaleden önce, şap hastalığı varlığını veya şüphesi ile ilgili temin ettikleri bilgiyi, gecikme olmadan yetkili birime veya resmi veteriner hekimine bildirmekle yükümlüdür.

Şap hastalığı salgını şüphesi durumunda alınacak önlemler

Madde 6 - (1) Yetkili birim, bir işletmede bir veya daha fazla hayvanın şap hastalığı ile enfekte veya kontamine olmasından şüphelendiği durumlarda aşağıdaki önlemleri alır.

  • a) Yetkili birim en kısa zamanda şap hastalığının varlığını ya da yokluğunu doğrulamak üzere resmi incelemeleri başlatır.
  • b) Yetkili birim kendi gözetimi altında, başta Ek-1'de tanımı yapılan salgının doğrulanması için gerekli laboratuvar incelemelerinde kullanılmak üzere örneklerin alınmasını sağlar.

(2) Resmi veteriner hekim, şüpheli enfeksiyon bildirildiği anda, şüpheli hayvan ya da hayvanların bulunduğu işletmeyi resmi olarak takip altına alır ve özellikle aşağıdaki hususların temin edilmesini;

  • a) İşletmedeki duyarlı türden olan her hayvan grubunda bulunan tüm hayvanların sayımının yapılmasını, hali hazırda ölmüş, enfekte veya kontamine olmasından şüphelenilen hayvanların sayısının kayıt altına alınmasını,
  • b) Hastalıktan şüphe duyulan dönem içerisinde yetkili birimin talebi üzerine ya da her ziyarette yetkili birim tarafından kontrol edilmek üzere (a) bendinde yer alan hayvan sayılarının güncel tutulması için doğan veya ölen duyarlı türden hayvan sayılarının hayvan sahibi tarafından kayıt altına alınmasını,
  • c) İşletmedeki süt ve süt ürünleri, et ve et ürünleri, karkaslar, post ve deriler, yün, sperma, embriyo, ova, sıvı ahır gübresi ve dışkı ile beraber işletmedeki hayvan yemi ve altlık stoklarının kayıt altına alınmasını ve bu kayıtların saklanmasını,
  • ç) 19 uncu maddede yer alan farklı epidemiyolojik birimlerden oluşan işletmeler hariç, duyarlı türlerden olan herhangi bir hayvanın işletmeye girmemesini veya işletmeden çıkmamasının temin edilmesi ve işletmedeki duyarlı türden olan tüm hayvanların kendi yerleşimlerinde veya izole edilebilecekleri farklı bir yerde barındırılmasını,
  • d) Duyarlı türlerden olan hayvanların barındığı bina ve yerlerin girişleri ile çıkışlarında ve işletmenin kendisinde uygun dezenfeksiyon yöntemlerinin kullanılmasını,
  • e) 15 inci maddeye uygun olarak epidemiyolojik bir araştırmanın yürütülmesini,
  • f) Epidemiyolojik araştırmayı kolaylaştırmak için, Ek-2'nin beşinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca laboratuvar testleri için gerekli örneklerin alınmasını, sağlar.

Şap hastalığı salgını şüphesi durumlarında işletmeye giriş ve çıkışlar

Madde 7 - (1) Şap hastalığı salgınından şüphelenildiğinde, 6 ncı maddedeki şart koşulan önlemlere ilaveten, işletmeye tüm giriş ve işletmeden tüm çıkışlar yasaktır. Yasak özellikle aşağıdaki hususlar için geçerlidir:

  • a) Duyarlı türlerden olan hayvanların et veya karkasları, et ürünleri, süt veya süt ürünleri, sperma, ova veya embriyoları veya hayvan yemi, kapları, nesneler veya yün, post ve deri, kıllar veya hayvan atıkları, sıvı ahır gübresi ve dışkı gibi diğer maddeler veya şap virüsünü bulaştırması muhtemel herhangi bir maddenin işletme dışına hareketi,
  • b) Şap hastalığına duyarlı olmayan türlerden olan hayvanların hareketi,
  • c) Kişilerin işletmeye giriş veya çıkışları,
  • ç) Araçların işletmeye giriş veya çıkışları.

(2) Birinci fıkranın (a) bendindeki yasağın istisnası olarak, işletmedeki sütün depolanmasında zorluklarla karşılaşılması durumunda yetkili birim, işletmede sütün imha edilmesi emrini veya veteriner gözetimi altında ve şap virüsünün saçılmasını önleyecek donanıma sahip bir araçla imha edilmek veya şap virüsünü tahrip edecek bir işleme tabi tutulmak üzere mümkün olan en yakın yere nakledilmesine izin verir.

(3) Birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerinde sayılan yasakların istisnası olarak, şap virüsünün yayılmasını önleyecek her türlü tedbirin alınması şartı ile yetkili birim tarafından işletmeye giriş ve çıkışlara izin verilir.

Önlemlerin diğer işletmelere genişletilmesi

Madde 8 - (1) Yetkili birim, işletmelerin yerleşim yerleri ve yapıları nedeniyle veya 6 ncı maddede yer alan hayvanlarla temasları bir kontaminasyon şüphesi yaratıyorsa, 6 ncı ve 7 nci maddelerde öngörülen önlemler, diğer işletmelere genişletilir.

(2) Yetkili birim, duyarlı türden hayvanların bulunması nedeniyle şap hastalığı enfeksiyonu veya kontaminasyonu şüphesi yaratıyorsa 18 inci maddede yer alan tesislere veya nakil araçlarına, 6 ncı maddede ve 7 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen önlemleri uygular.

Geçici kontrol bölgesi

Madde 9 - (1) Hastalığın epidemiyolojik durumunun gerektirmesi halinde ve özellikle bu durum duyarlı türden hayvanların yoğunluğunun yüksek olması, geniş çaplı hayvan hareketleri veya duyarlı türden hayvanlar ile irtibatta olan kişilerin olması, şüpheli durum bildiriminde gecikme olması veya şap virüsünün bulaşma yolları veya muhtemel kökeni ile ilgili bilginin yetersiz olmasını kapsıyor ise yetkili birim geçici kontrol bölgesi oluşturabilir.

(2) Geçici kontrol bölgesinde mevcut duyarlı hayvan türlerinin barındırıldığı işletmelerde, 6 ncı maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri ile 7 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen önlemler uygulanır.

(3) Geçici kontrol bölgesinde alınan önlemler, daha geniş bir alanda veya tüm ülke sınırları içerisinde tüm hayvan hareketlerinin, geçici olarak Bakanlık tarafından yasaklanması ile desteklenebilir. Ancak şap hastalığına duyarlı olmayan türlerden olan hayvanların hareketinin yasaklanması, gerekliliği istisnai olarak ispatlanmadıkça yetmişiki saati aşamaz.

Koruyucu eradikasyon programı

Madde 10 - (1) Yetkili birim, epidemiyolojik bilgiler veya diğer bulgular gerektirdiğinde, kontamine olma ihtimali olan duyarlı türden hayvanların ve epidemiyolojik olarak bağlı üretim birimlerindeki veya bitişik işletmelerdeki hayvanların, koruyucu amaçlı öldürülmesi de dahil olmak üzere, bir koruyucu eradikasyon programı uygulayabilir.

(2) Böyle bir durumda, örneklerin alınması ve duyarlı türden olan hayvanların klinik açıdan muayene edilmesi, en azından Ek-2'nin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile beşinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine uygun olarak yürütülür.

Önlemlerin devam ettirilmesi

Madde 11 - (1) Şap hastalığı şüphesi resmi olarak kaldırılana kadar, yetkili birim 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen önlemleri geri çekemez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Şap Hastalığı Salgınının Doğrulanması ve Alınacak Önlemler

Alınacak önlemler

Madde 12 - (1) Şap hastalığı salgını doğrulandığı anda yetkili birim gecikmeksizin, işletmede 6 ncı, 7 nci ve 8 inci maddelerde öngörülen önlemlere ilaveten, aşağıdaki önlemleri de uygular.

  • a) Duyarlı türden olan tüm hayvanlar yerinde itlaf edilir. İstisnai durumlarda duyarlı türlerden olan hayvanlar, nakil ve itlaf etme esnasında şap virüsünün yayılması riskini önleyecek şekilde ve resmi gözetim altında, bu amaca uygun olan en yakın bir yerde öldürülür.
  • b) Duyarlı türlerden olan hayvanların itlaf edilmesinden önce veya itlaf edilmesi esnasında resmi yetkili birim, 15 inci maddede yer alan epidemiyolojik araştırmalar için gerekli tüm uygun örneklerin Ek-2'nin beşinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine uygun olarak gereken miktarlarda alınmasını sağlar. Yetkili birim, epidemiyolojik olarak birincil kaynağa bağlı ikincil bir kaynak görülmesi durumunda ve birincil kaynaktan 15 inci maddede yer alan epidemiyolojik araştırmalar için ihtiyaç duyulan yeterli miktarda örnek, 6 ncı maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak alındı ise aynı maddenin uygulanmaması kararını alabilirler.
  • c) İşletmede ölen veya birinci fıkranın (a) bendine uygun olarak itlaf edilen duyarlı türden olan hayvanların karkasları, şap virüsünün yayılma riskinin olmayacağı bir şekilde, resmi gözetim altında, vakit kaybetmeden işleme tabi tutulur.